Göbeklitepe hakkında
Şanlıurfa yakınındaki Göbeklitepe, avcı-toplayıcı toplulukların yaklaşık on iki bin yıl önce inşa ettiği anıtsal yapıları ve hayvan kabartmalı T biçimli dikilitaşlarıyla tarih öncesi araştırmalarını değiştiren bir merkezdir. Dairesel yapılar, yerleşiklik, ortak emek ve ritüel yaşam arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmemizi sağlar.
Tarihçe
Göbeklitepe'deki en erken anıtsal yapılar Çanak Çömleksiz Neolitik A dönemine, yaklaşık MÖ 9600 sonrasına tarihlenir. Merkezdeki iki büyük dikilitaş ve çevredeki daha küçük taşlar insan biçimli olarak yorumlanır; üzerlerinde yılan, tilki, yaban domuzu ve kuş kabartmaları bulunur. Yapılar zaman içinde bilinçli biçimde dolduruldu ve yerlerine yeni mekânlar yapıldı. Alan 1990'larda Klaus Schmidt yönetimindeki kazılarla dünya çapında tanındı. Göbeklitepe 2018'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.
Öne çıkan yapılar
- T biçimli dikilitaşlar
- A, B, C ve D anıtsal yapıları
- Hayvan kabartmaları
- Merkezi monolit çiftleri
- Dikdörtgen Neolitik yapılar
- Ziyaretçi koruma çatısı
Dönem
Neolitik